فوق تخصص بیماریهای تنفسی و ریه درباره ابتلای كودكان به آسم و نشانه های آن توضیح داد.
بهدگزارش روابط عمومی رادیو سلامت، سهرابپور، عضو پیوسته فرهنگستان علوم پزشكی و فوق تخصص بیماریهای تنفسی و ریه، گفت: این واژه ریشه یونانی دارد و به معنای «نفسنفس زدن» یا تنگی نفس است. متاسفانه بسیاری از بیماران با شنیدن این نام دچار ترس و نگرانی میشوند، در حالی كه آسم در واقع یك بیماری التهابی مزمن در راههای هوایی است.
آمار شیوع آسم در ایران و جهان
وی با بیان اینكه شیوع آسم در نقاط مختلف جهان متفاوت است، افزود: در كشورهای آمریكای شمالی، آمار ابتلا به این بیماری بین 8 تا 13 درصد جمعیت گزارش شده است. در برخی كشورها مانند استرالیا و نیوزیلند نیز این درصد به طور چشمگیری بالاتر است.
سهرابپور در خصوص وضعیت ایران اظهار داشت: طبق آمار سازمان بهداشت جهانی و موسسات بینالمللی، شیوع آسم در ایران بین 5.5 تا 7.5 درصد برآورد میشود.
وی افزود: با این حال، مطالعات انجام شده توسط برخی دانشگاههای علوم پزشكی كشور نشان میدهد كه آمار ابتلا در ایران با كشورهای اروپایی همخوانی دارد و تفاوت فاحشی با آنها ندارد، هرچند كه از نظر آمارهای مرجع جهانی، عدد ذكر شده برای ایران كمی پایینتر از میانگین جهانی است.
تغییر نگاه به علل ایجاد آسم
این فوق تخصص بیماریهای تنفسی در تشریح عوامل ایجادكننده آسم خاطرنشان كرد: تا حدود دو دهه پیش، تمركز اصلی تحقیقات بر روی آلرژی و حساسیتهای معمولی بود. اما در دهههای اخیر مشخص شده است كه آسم یك بیماری هتروژن (ناهمگون) است و تنها به بحث حساسیت محدود نمیشود.
وی ادامه داد: در بیماری آسم، سیستم دفاعی بدن و سلولهای التهابی فعال میشوند و با ترشح مواد واسطهای مانند سایتوكاینها، باعث التهاب راههای هوایی میگردند.
بهبود بهداشت و افزایش آسم
سهرابپور به یكی از تئوریهای جدید در زمینه آسم اشاره كرد و گفت: یكی از دلایل افزایش شیوع آسم در جهان، بهبود سطح بهداشت عمومی است. وقتی بیماریهای عفونی كاهش مییابند، سیستم ایمنی بدن به جای تمركز بر مبارزه با عفونتها، بیشتر به سمت واكنشهای آلرژیك و التهابات غیرعفونی سوق پیدا میكند. این تغییر در عملكرد سیستم ایمنی، یكی از عوامل اصلی افزایش آمار آسم در دهههای اخیر در سراسر جهان محسوب میشود.
سهرابپور با اشاره به اینكه اگرچه نرخ مرگومیر ناشی از آسم معمولاً زیر دو درصد است، اما با افزایش شیوع این بیماری، آمار فوتیها نیز تا حدودی افزایش یافته است، افزود: امروزه مشخص شده كه آسم یك بیماری واحد نیست، بلكه دارای فنوتیپهای (تیپهای) مختلفی است كه از نظر مولكولی، سلولی و بالینی با یكدیگر تفاوت دارند.
آسم آلرژیك شایعترین نوع در كودكان
وی یكی از شناختهشدهترین انواع آسم را «آسم آلرژیك یا آتوپیك» دانست و توضیح داد: این نوع آسم بیشتر در كودكان دیده میشود و اغلب با علائم غیرتنفسی دیگری مانند اگزما، آبریزش بینی یا پولیپ بینی همراه است. در این نوع بیماری، سلولهای التهابی به نام «اوزینوفیلها» نقش اصلی را ایفا میكنند.
سهرابپور ادامه داد: پاسخ به درمان با داروهای استنشاقی كورتونی در این بیماران معمولاً خوب است و بیماری كاملاً قابل كنترل است. جالب توجه اینكه بسیاری از كودكان مبتلا به این نوع آسم، با رسیدن به سن بلوغ، علائم بیماریشان فروكش كرده یا به طور كامل از بین میرود. همچنین شیوع این نوع آسم در پسران بیشتر از دختران است.
آسم شروعشده در بزرگسالی
این فوق تخصص بیماریهای تنفسی به نوع دیگری از آسم اشاره كرد كه معمولاً پس از سن بلوغ، اغلب در سنین 14 یا 15 سالگی به بعد ظاهر میشود.
سهرابپور تأكید كرد: برخلاف آسم آلرژیك كودكان، این نوع آسم در خانمها شایعتر است و معمولاً در بزرگسالی ادامه مییابد.
سهرابپور ادامه داد: نوع جدیدی از آسم است كه در سنین بالای 65 سالگی خود را نشان میدهد.
وی با مقایسه این نوع با سایر انواع آسم گفت: در آسمهای معمولی، علائم مانند تنگی نفس و خسخس سینه به صورت حملهای (به ویژه در اواخر شب و اوایل صبح) بروز میكند و این حملات معمولاً با دارو یا حتی بدون درمان، قابل برگشت و آرامبخش هستند. اما در آسم دیررس (بعد از 65 سال)، انسداد راههای هوایی حالت ثابتتری دارد و قابلیت برگشتپذیری آن بسیار كمتر است. این ویژگی باعث میشود درمان این نوع آسم چالشبرانگیزتر باشد.
اهمیت تشخیص صحیح فنوتیپ در درمان
سهرابپور تصریح كرد: ما با فرمهای مختلفی از آسم سروكار داریم. شناخت دقیق هر یك از این فنوتیپها، با توجه به تفاوت در پاتوفیزیولوژی (مكانیسم بیماریزایی) آنها، تأثیر مستقیمی بر انتخاب روش درمانی و موفقیت در كنترل بیماری دارد.
