باشگاه مخاطبان
نام کاربری
کلمه


ایجاد یک حساب کاربری

سرگيجه و انواع آن


شرح حال اولين قدم در يافتن اطلاعاتي است که روند بروز علائم را براي ما آشکار ميکند. اولين قدم اين است که از مريض بخواهيم مشکل خود را توصيف کند و تمام خصوصيات سرگيجه خود را شرح دهد

 

” سر گيجه واقعي ، احساس سبکي سر، سياهي رفتن چشم ، احساس مواج بودن ، احساس سنگيني و يا بي وزن بودن ، حالت عدم توانايي تمرکز ، اختلال عملکرد عضلات بدن و عدم توانايي براي حرکت دادن اندامها و يا اختلال هوشياري”

 

اگر بيمار نميتواند توصيف دقيقي از سرگيجه خود بدهد به حمله اول برگرديد ، زيرا بخاطر منحصر بفرد بودن و وحشتناک بودن ، بيشتر و دقيق تر در ذهن بيمار مي ماند

 

الف- سرگيجه در واقع احساس واقعي حرکت است که مي تواند چرخشي يا حرکات عرضي يا عمودي محيط باشد ، يا خود بيمار احساس حرکت داشته باشد . وجود سرگيجه دليل قاطعي براي ضايعات محيطي سيستم محيطي ( در گوش داخلي ) است ، اگر چه ضايعات مرکزي درتشخيص افتراقي در مقام دوم است

 

ب- احساس مواج بودن يا بينائي نوساني : احساسي است که تمامي اشياء اطراف حرکت دارند و با هر حرکتي در سر و بدن بيمار ، اشياء اطراف نيز حرکت ميکنند. اينحالت بطور عمده در ضايعات دو طرفه سيستم تعادلي گوش ديده ميشود. اگر رفلکس چشمي- تعادلي را نداشته باشيم امکان ندارد چشم بتواند تصاوير را روي جسم زرد ثابت نگه دارد و لذا بيمار در طي راه رفتن و حرکت، توانايي خواندن کلمات را نداشته و حدت بينايي بيمار کاهش ميابد(فصل فيزيولوژي). اوسيلوپسي در وضعيت ايستاده و ثابت وجود ندارد .

 

ج- احساس سبکي سر : در بيشتر موارد بعلت اختلالات قلبي عروقي است . افت فشار خون وابسته به وضعيت بدن ( اورتواستاتيک) يا عدم تحمل ورزشي و حملات وازو- واگال و اختلالات متابوليک مثل کاهش قند خون شکايت فوق را بوجود مي آورند.  فردي که بيماري اضطراب دارد بدنبال تنفس سريع و تند دچار احساس سبکي سر ميشود . در بيماران کم خون نيز تظاهر فوق مطرح مي شود .

 

د- اختلال ديد : يک علت زمينه اي خاص را مطرح نمي کند ،‌اما در نيستاگموسهايي که بسيار ظريف باشند و بيمار از سرگيجه واضح شکايت ندارد، امکان دارد که شکايت عمده تاري ديد باشد . بايستي علل ديگر آن که شامل اختلال عملکرد دو طرفه سيستم تعادلي ، اختلالات انکساري بينايي ، ضايعات عصب بينائي مثلاً در ضايعات تخريبي ميلين است، نيز مدنظر باشد

 

ه- اختلال هماهنگي : علامت بيماري خاصي نيست و بيماريهاي متعدد مطرح ميشوند. ضايعات مرکزي مثل تومور عصب هشتم ، اختلالات سيستم حسي محيطي و التهاب لابيرنت مي توانند باعث بروز اين علامت شوند

 

و- کاهش هوشياري : اختلالات ساختماني و عروقي مرکزي عامل بروز اين حالت است که معمولاً بهمراه آن عملکرد حرکتي بيمار نيز از بين مي رود

 

ز- اختلال تمرکز و بهم ريختگي : عدم توانايي تمرکز و احساس غوطه وري علايم ضايعه سيستم تعادلي محيطي نيستند. مشکلات متابوليک و رواني و گاهي ضايعات مرکزي توانايي ايجاد اين علايم را دارند . عوارض داروها و استفاده از مواد سمي و يا استنشاق آنها نيز علايم شبه سرگيجه مي دهد

 

شدت علايم

 

 براي درک شدت علايم بايستي عملکردهايي که بيمار قبل از بروز علايم داشته را بررسي نمود و حداقل سوالات زير از بيمار پرسيده شود

 

الف ) آيا توانايي کار و فعاليت در حين سرگيجه را داريد ؟ ايا مي تواند راه برويد، کار کنيد يا رانندگي کنيد؟ و آيا مجبوريد مدت طولاني دراز کشيده ، استراحت کنيد ؟ کارهاي روزانه شما چيست ؟ و آيا سرگيجه باعث شده که تمامي کارهاي خود را تعطيل کنيد ؟

 

اکثراً در بيماريهاي محيطي تعادلي، علايم در اولين بروز شديد است و به تدريج از شدت آن کاسته ميشود. اگر علايم بشدت اوليه ادامه داشته و هيچگونه فروکشي در عرض چند روز تا چندين ماه نداشته باشد ، ضايعه محيطي مطرح نمي شود ، زيرا حتي اگر ضايعه تخريب کامل يکطرفه سيستم تعادلي محيطي داده باشد جبران مغز علايم را ظرف چند روز تا چند هفته برطرف ميکند. استثناء اينحالت در ضايعات تعادلي ناپايدار است که جبران در آنها مقدور نيست

 

3- گذاريي بودن علايم

 

الف ) بايد از بيمار در مورد اينکه بروز سرگيجه اي چند ثانيه  ، چند دقيقه ، چند ساعت ، چند روز و يا دائم و پايدار بوده است سوال شده و پاسخ واضح درخواست شود. مواظب باشيد که به اشتباه نيفتيد . بيمار چون حمله سرگيجه برايش وحشتناک است لذا علايم پس از چرخش اوليه را نيز به حمله اصلي ربط دهد در حاليکه حمله اول ممکن است فقط چند ثانيه بوده باشد

 

سرگيجه خوش خيم حمله اي وضعيتي حمله چند ثانيه اي ، حملات گذراي عروقي علايم چند دقيقه اي و منيير حملات چند ساعته براي بيمار بوجود ميآورند ولي التهاب ويروسي لابيرنت، چند روز بيمار را درگير مي سازد. اختلالات متابوليک، رواني، سموم و عوارض داروها علايم پايدار مي دهد که مربوط به سيستم تعادلي نيستند

 

ب )  بيمار بايستي حملات رخ داده را بر اساس بروز بصورت هر روزه ، هفتگي، يا ماهيانه و ساليانه ، تقسيم کند(حتي ممکن است فقط يک حمله داشته است).. بعضي بيماريها حملات با تيپ خاصي داشته و جواب به درمان نيز با کاهش تعداد حملات مشخص ميشود

 

فاکتورهاي تشديد و تسهيل کننده 4-

 

 خوردن بعضي غذاها ، حرکت سريع سر ، پهلو به پهلو شدن درتختخواب ، عطسه و سرفه، صداي بلند ، تغيير وضعيت و ورزش عواملي هستند که باعث بروز سرگيجه در بيماريهاي خاصي شده و يا باعث تشديد علائم مي شوند

 

مصرف غذاي پر نمک باعث تسهيل حمله حاد منيير مي شود . بيماري که بدنبال خوردن غذاي خاصي سرگيجه مي گيرد، حساسيت غذايي را مطرح مي سازد . حرکت سر و پهلو به پهلو شدن در رختخواب از علل تشديد کننده و ايجاد کننده علايم در بيماري سرگيجه خوش خيم حمله اي وضعيتي است، ولي هر گونه حرکتي در سر مي تواند در سيستم تعادلي گوش محرک محسوب شود

 

سرگيجه اي که با واسطه سرفه و عطسه بوجو ميآيد احتمال نشت پري لنف و يا اختلالات سيستم عصبي مرکزي ( افزايش فشار داخل مغزي ) را مطرح ميکند.  در بيماري منيير و سيفليس وقتي که چسبندگي در لابيرنت رخ داده باشد ، سيستم تعادلي گوش در برخورد با صداي بلند تحريک شده و سرگيجه رخ مي دهد که به اينحالت پديد Tullio  گويند

 

 توجيه اينحالت اين است که از طريق کف دريچه بيضوي ،کشيدگي به اوتريکل و ساکول منتقل ميشود و تحريک شديدي حادث ميشود   سرگيجه اي که با فعاليت ورزشي و تغيير وضعيت بدن حادث شود مشکلات قلبي عروقي را مطرح مي سازد ( در اين حالت معمولا سرگيجه بارز ديده نميشود

 

5- علايم همراه

 

 بيماري که درگيري سيستم تعادلي گوش دارد از تهوع و استفراغ شاکي است . وجود کاهش شنوايي ، وزوز گوش ، احساس پري گوش و ترشح چرکي از گوش ،‌ باز هم به نفع درگيري سيستم تعادلي گوش محيطي است . در منيير سه علامت اول و در عفونت مزمن گوش پيشرفته و عارضه دار ترشح چرکي و سرگيجه وجود دارد

 

سرگيجه اي که همراه دوبيني ، اختلال گفتاري ، ضعف و اختلال حس است علامت درگيري سيستم عصبي مرکزي است که حملات گذراي ايسکمي و سکته مغزي و مولتيپل اسکلروزيس مثالهاي آن هستند

 

 بيماري که علايم اسکوتوم و بينايي تونلي و فلاشهاي نوراني به همراه سرگيجه ذکر مي کند بايستي ما را به ياد ميگرن بيندازد . وجود ناراحتي قفسه سينه و کوتاهي تنفس و تپش قلب دلايلي بر وجود مشکلات قلبي است . اختلال حسي علامت ضايعه مرکزي است اما بي حسي اطراف دهان و سوزن سوزن شدن در انگشتان علايمي از تنفس تند در بيماريهايي مثل اضطراب است

 

سقوط  علامت غير اختصاصي است اما حملات سقوط  علامت ويژه اي است که در بيماريهاي نارسايي عروق بازيلار ، تشنج ، در منيير  و در بيماريهاي قلبي يا وازواگال ديده ميشود

 

6- حادثه اوليه

 

 بايستي از بيمارخواست که اولين حمله را بخاطر آورده و توضيح دهد. چون اطلاعاتي که درحاشيه آن بدست مي آيد، ما را براي تصميم گيريهاي مهمتر هوشيارتر مي سازد . بيماري که در طي پرواز يا غواصي يا آسيب غير نافذ دچار سرگيجه شده با بيماري که بطور خودبخودي و ناگهاني بدون هيچ مقدمه اي سرگيجه پيدا کرده است، تفاوت در علت زمينه اي دارند . در نشت پري لنف، تغيير فشار در گوش باعث بروز سرگيجه ميشود. لذا بايستي به بيمار در مورد پرواز و غواصي هشدار داد. آسيب گوش داخلي و يا سيستم عصبي مرکزي در تروماي غير نافذ مهم است ولي بيماريهاي مثل منيير حمله حاد و خودبخودي دارند .

 

7-داروها و سموم

 

 داروهايي که بيمار خودش مي خورد يا در طي بستري استفاده کرده، آنتي بيوتيکهاي وريدي و بخصوص آمينوگليکوزيدها،  بايستي کامل ليست شود. ۱۰ تا ۲۰% بيماران سرگيجه اي شرح حال واضح دارويي دارند . اختلال فشار وضعيتي در مصرف داروهاي ضد فشار خون شايع است.  آرامبخش ها و ضد افسردگي ها باعث اختلالات عملکردي سيستم عصبي مرکزي مي شوند . بايستي تماس بيمار با جيوه، سرب و سموم ارگانيک و شغلي دقيق بررسي شود، چون آسيب مخچه اي و سيستم عصبي مرکزي بوجود مي آورند

 

8- ساير بيماريها

 

 تعادل صرفاًُ وابسته به سيستم تعادلي گوش ‌نيست و  درگيريهاي چشمي و حسي عصبي   نيز قادرند علايم عدم تعادل براي بيمار ايجاد ميکنند

 

اختلالات ديد : کاهش ديد و آسيب شبکيه اي ، جراحي آب مرواريد و يا استفاده از عينک جديد ممکن است سرگيجه ايجاد کنند . اين علامت در افراد پير شايعتراست

 

اختلالات حسي محيطي : در ديابت و مصرف زياد الکل ، کمبود ويتامين بي ۱۲ باعث آسيب سيستم حس محيطي عمقي مي شوند

 

بيماري قلبي : علائم در اين بيماران سبکي سر و سرگيجه است. مشکلات دريچه اي و نارسايي و آريتمي هاي قلبي مسبب اين علائم هستند. اين گروه بيماران عمدتاَ احساس سرگيجه  دارند

 

اختلالات رواني : دراين حالت سرگيجه بصورت بارز نيست و عمدتاً احساس سرگيجه  وجود دارد. اين مشکلات شايع بوده و شامل استرس ها ، اضطراب ، افسردگي و … هستند . شرح حال دقيق و بررسي مشکلات رواني قبلي بسيار کمک کننده است . حملات هراس که با احساس سرگيجه، ‌ضعف، اختلال حسي، تعريق شديد، کوتاهي تنفس و تند نفس کشيدن تظاهر مي کند، نبايستي با سرگيجه بارز اشتباه شوند



ارسال نظر