تغییر رژیم غذایی و شرایط سفر اربعین میتواند سلامت گوارش زائران را با چالشهایی مثل یبوست مواجه كند. دكتر محمدرضا وفا، متخصص تغذیه، با ارائه توصیههایی كاربردی، راهكارهای پیشگیری از این مشكلات را معرفی كرد.
به گزارش روابط عمومی رادیو سلامت، دكتر محمدرضا وفا، متخصص تغذیه و استاد دانشگاه علوم پزشكی ایران، در پاسخ به پرسش یكی از شنوندگان رادیو سلامت درباره راههای جلوگیری از بیماریهای گوارشی و یبوست در سفر اربعین گفت: زائران باید در طول مسیر به میزان كافی آب بنوشند و اجازه ندهند بدنشان با كمآبی مواجه شود.
به گفته این متخصص تغذیه، نوشیدن آب باید به صورت منظم و در حجمهای مناسب انجام شود. زائران بهتر است آب را به تدریج و با جرعههای كوچك بنوشند و منتظر احساس شدید تشنگی نمانند. در شرایطی كه فرد ساعتهای طولانی در هوای گرم پیادهروی میكند، تعریق افزایش پیدا میكند و در صورت جایگزین نكردن آب از دسترفته، احتمال بروز خشكی بدن، ضعف، سردرد و یبوست افزایش مییابد.
دكتر وفا فعالیت بدنی را یكی دیگر از عوامل مؤثر در پیشگیری از یبوست دانست و افزود: خوشبختانه پیادهروی در مسیر اربعین به طور طبیعی میتواند به حركت بهتر دستگاه گوارش كمك كند. با این حال زائران باید از وارد كردن فشار بیش از حد به بدن خودداری كنند و متناسب با توان جسمیشان حركت داشته باشند. استراحتهای كوتاه، استفاده از كفش مناسب و توجه به علائم خستگی نیز برای حفظ سلامت عمومی بدن ضروری است.
این استاد دانشگاه علوم پزشكی ایران بر اهمیت مصرف میوه و سبزیجات تأكید كرد و گفت: زائران باید تلاش كنند در طول روز دستكم پنج نوبت از میوهها و سبزیجات استفاده كنند. مصرف میوه و سبزی به صورت كامل، در مقایسه با آبمیوه، فیبر بیشتری به بدن میرساند و فیبر برای بهبود عملكرد روده و پیشگیری از یبوست اهمیت زیادی دارد.
به گفته او، مصرف میوههایی مانند سیب، هلو و شلیل و همچنین سبزیجاتی مانند خیار و گوجهفرنگی میتواند به تأمین آب، ویتامینها و فیبر مورد نیاز بدن كمك كند. البته میوهها و سبزیجات باید به شكل سالم و شستهشده مصرف شوند و زائران از خوردن مواد غذایی مشكوك، میوههای شستهنشده یا خوراكیهایی كه برای مدت طولانی در گرما باقی ماندهاند، پرهیز كنند.
دكتر وفا همچنین از زائران خواست به احساس اجابت مزاج خود توجه كنند و آن را به تأخیر نیندازند. نادیده گرفتن مكرر این احساس میتواند به مرور زمان نظم طبیعی فعالیت روده را مختل كند و زمینهساز یبوست شود. زائران باید در اولین فرصت مناسب و در شرایط بهداشتی، برای دفع اقدام كنند و این نیاز طبیعی بدن را به دلیل عجله، خستگی یا ادامه مسیر به تعویق نیندازند.
این متخصص تغذیه درباره خوراكیهایی كه ممكن است مشكلات گوارشی را تشدید كنند، گفت: مصرف غذاهای بسیار شور، ترش، تند و پرادویه باید محدود شود. این نوع مواد غذایی ممكن است در برخی افراد باعث تحریك معده، افزایش تشنگی، تشدید سوزش معده و اختلال در عملكرد دستگاه گوارش شوند. همچنین غذاهای سنگین و چرب میتوانند در شرایط پیادهروی و گرمای هوا، احساس سنگینی، تهوع و ناراحتی گوارشی ایجاد كنند.
او با اشاره به مصرف چای، قهوه و نسكافه در سفر نیز اظهار كرد: زائران باید در مصرف این نوشیدنیها احتیاط كنند، زیرا مصرف زیاد آنها میتواند به افزایش دفع مایعات و تشدید كمآبی بدن منجر شود. بهویژه در هوای گرم و هنگام فعالیت بدنی طولانی، جایگزین كردن آب با چای، قهوه یا نسكافه انتخاب مناسبی نیست و ممكن است خطر بروز یبوست و خستگی را افزایش دهد.
دكتر وفا توصیه كرد: زائران وعدههای غذایی خود را سبك، ساده و متعادل انتخاب كنند و از پرخوری یا مصرف غذاهای ناآشنا و سنگین در طول مسیر پرهیز داشته باشند. رعایت بهداشت فردی، شستن دستها پیش از غذا خوردن، استفاده از آب آشامیدنی سالم و توجه به سلامت مواد غذایی نیز نقش مهمی در پیشگیری از بیماریهای گوارشی دارد.
به گفته این متخصص تغذیه، تغییر ناگهانی در برنامه غذایی، مصرف خوراكیهای چرب و سرخشده، خوردن غذا از مراكز نامطمئن و نوشیدن آب غیربهداشتی میتواند موجب بروز اسهال، دلدرد، تهوع و استفراغ شود. بنابراین زائران باید تا حد امكان غذاهای تازه و مطمئن مصرف كنند و در صورت مشاهده تغییر رنگ، بو یا مزه مواد غذایی از خوردن آنها خودداری كنند.
او در پایان با تأكید بر اینكه پیشگیری همیشه آسانتر از درمان است، گفت: نوشیدن آب كافی، پیادهروی و فعالیت متناسب، مصرف روزانه میوه و سبزیجات، توجه به احساس اجابت مزاج و پرهیز از خوراكیهای شور، ترش، تند و پرادویه، پنج توصیه مهم برای حفظ سلامت دستگاه گوارش در سفر اربعین است.
زائران همچنین باید در صورت بروز علائمی مانند اسهال شدید یا طولانیمدت، استفراغ مكرر، تب، خونریزی گوارشی، درد شدید شكم، علائم كمآبی یا یبوست طولانی و دردناك، در نخستین فرصت به پزشك یا مراكز درمانی مراجعه كنند و از مصرف خودسرانه دارو پرهیز داشته باشند.
